Chúng ta đã cùng tìm hiểu về các thách thức toàn cầu, trong đó nhấn mạnh hiện tượng ấm lên toàn cầu – tức là nhiệt độ trung bình của Trái Đất đang tăng lên – và điều này đã làm mực nước biển dâng cao cũng như gây ra nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan ở nhiều nơi trên thế giới.

Chúng ta cũng đã biết rằng đại dương đang bị axit hóa, vì chúng hấp thụ quá nhiều khí CO₂ mà con người thải ra, và điều đó ảnh hưởng tiêu cực đến sinh vật biển. Ngoài ra, sự đa dạng sinh học – tức là sự phong phú của các loài động, thực vật – cũng đang bị đe dọa một cách nghiêm trọng.

Trong các bài học tiếp theo, bạn sẽ thấy rõ hơn rằng con người chính là nguyên nhân chính của nhiều thay đổi này. Những gì chúng ta làm hằng ngày – sử dụng điện, ăn uống, tiêu dùng – đều ảnh hưởng đến biến đổi khí hậu, sự mất mát của thiên nhiên, ô nhiễm nhựa, và nhiều thứ khác nữa.

Thực tế, các nhà khoa học và chuyên gia trong lĩnh vực phát triển bền vững đã bắt đầu gọi thời đại chúng ta đang sống là “Thế Nhân Sinh” (Anthropocene). Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, con người có sức ảnh hưởng lớn đến mức có thể làm thay đổi các quy luật tự nhiên của Trái Đất.

Chào mừng các bạn đến với Thế Nhân Sinh!

Chúng ta cùng tìm hiểu một khái niệm mới: Anthropocene, hay còn gọi là Thế Nhân Sinh.

Thuật ngữ này có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp cổ, kết hợp giữa ἄνθρωπος (ánthrōpos) – nghĩa là “con người” – và καινός (kainós) – nghĩa là “mới” hoặc “gần đây”. Hình thức đầy đủ bằng tiếng Hy Lạp cổ của từ này là Ἀνθρωποκαινός (Anthropokainos), mang ý nghĩa “kỷ nguyên mới của con người”. Thuật ngữ Anthropocene bắt đầu xuất hiện trong giới học thuật vào những năm 1980, trong các bài giảng của nhà nghiên cứu tảo cát Eugene Stoermer. Tuy nhiên, đến năm 2000, nhà hóa học khí quyển Paul Crutzen – người đoạt giải Nobel năm 1995 – mới thực sự phổ biến khái niệm này khi ông nhấn mạnh trong một bài phát biểu tại hội nghị khoa học rằng: Hiện tượng phá hủy tầng ozone và biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng là những dấu hiệu cho thấy kỷ nguyên địa chất hiện tại – Thế Toàn tân (Holocene) – đã kết thúc.

Cũng trong năm đó, nhà báo Andrew Revkin đã nhắc lại khái niệm Anthropocene trên tờ New York Times, một thuật ngữ mà ông từng đề cập từ năm 1992. Cả Crutzen và Revkin đều cho rằng nhân loại – với tư cách là Homo sapiens (loài người hiện đại) – thông qua quá trình công nghiệp hóa và phát triển hiện đại, đã tác động sâu sắc đến Trái Đất và các sinh thể sống. Những tác động này mạnh mẽ đến mức có thể làm thay đổi lâu dài – thậm chí không thể đảo ngược – các hệ thống môi trường, quá trình tự nhiên và đa dạng sinh học trên hành tinh. Vì vậy, chúng ta có thể đang sống trong một kỷ nguyên địa chất hoàn toàn mới: Thế Nhân sinh.

Từ đó đến nay, nhiều nhà khoa học và nhà báo đã đồng ý rằng chúng ta đang bước vào một kỷ nguyên mới – gọi là Anthropocene, nơi mà thiên nhiên không còn thay đổi tự nhiên nữa, mà bị con người chi phối nhiều hơn.

Đặc điểm cơ bản của các giai đoạn

Trong 11.700 năm qua, chúng ta đã sống trong một thời kỳ tên là Holocene – bắt đầu sau khi kết thúc kỷ băng hà, khi các tảng băng tan dần và Trái Đất ấm lên.

Holocene là thời kỳ rất đặc biệt vì khí hậu ổn định, nhiệt độ dễ chịu, nước ngọt dồi dào và mực nước biển ổn định. Những điều kiện này giúp loài người phát triển mạnh mẽ: chúng ta học cách trồng trọt, chăn nuôi, và bắt đầu xây dựng làng mạc, thị trấn và thành phố.

Chính nhờ điều đó, con người không cần lang thang kiếm ăn nữa, mà có thể tập trung phát triển nền văn minh: như khoa học, công nghiệp, nghệ thuật, âm nhạc và chính phủ.

Tuy nhiên, mọi thứ đang thay đổi. Các tác động của con người ngày càng mạnh mẽ đến mức nhiều nhà khoa học tin rằng chúng ta không còn sống trong Holocene nữa, mà đã bước sang một kỷ nguyên mới: Anthropocene.

Anthropocene là dấu mốc cho một bước ngoặt lớn trong lịch sử Trái Đất – khi con người trở thành lực lượng chính làm thay đổi hành tinh. Theo bạn, thì sự thay đổi này là tốt hay xấu?